Ở nơi nào có sự ước lệ, ở đó tồn tại một không gian cho sáng tạo và nghệ thuật.
Aleksandr Lapin 
(1945 - 2012)


QUÝ BÀ CÉZANNE TRÊN CHIẾC GHẾ MÀU VÀNG

Sau khi cung cấp những tư liệu lý thuyết dài dòng, tôi thiết nghĩ, cần đưa ra một dẫn chứng cụ thể để bảo vệ phương pháp của mình. Tôi đã cố ý chọn bức tranh này, thoạt tiên nhìn có vẻ đơn giản, đẹp đẽ, nhưng, rất có thể, nhạt nhẽo, — một tác phẩm, mà các khán giả thường không bỏ ra nhiều thời gian để ngắm nhìn nó trong các bảo tàng nghệ thuật. Để lột tả được sự giàu có thẩm mỹ của tuyệt tác này, phân tích của tôi buộc phải là rất chi tiết.




CÂN BẰNG VÀ LÝ TRÍ

Cho đến thời điểm này, tôi đã mô tả sự cân bằng như một phương tiện để loại bỏ sự bất định và triệt tiêu sự rời rạc của mô hình thị giác, có nghĩa như một phương tiện tối cần thiết, cho phép hiểu được một hình ảnh mỹ thuật. Đó không hoàn toàn là một quyết định rẻ rúm, bởi vì một sự diễn giải phổ biến hơn của vấn đề này nằm ở chỗ, hoạ sỹ cố gắng đạt được sự cân bằng trong một tác phẩm nghệ thuật là để — thoả mãn chính mình. Vậy thì tại sao sự cân bằng mỹ thuật lại là nhu cầu bản năng? Bởi vì nó kêu gọi sự đáp ứng để có được cảm giác dễ chịu, đó là khảng định của chủ nghĩa khoái lạc, thứ sẽ xác định động lực của con người như một bước cố gắng tiến tới sự hoan hỉ và tiết chế các cảm xúc khó chịu. Ngày nay có một điều đã trở thành hiển nhiên, học thuyết thần thánh muôn thuở về sự cân bằng là đúng đắn, nhưng lại là — vô ích. Nó giải thích cho tất cả mọi thứ, nhưng đồng thời, — chẳng giải thích cho thứ gì cả, vậy khi đó chúng ta cần biết, tại sao một tình huống xác hoặc một hoạt động nào đó lại tạo ra cảm giác hân hoan.




TRÁI VÀ PHẢI

Một vấn đề khó khăn sẽ xuất hiện liên quan tới sự bất đối xứng của bên trái và bên phải. Tôi sẽ đụng chạm tới vấn đề này chỉ trong phạm trù cân bằng thị giác tâm lý. Một nhà nghiên cứu lịch sử nghệ thuật, Heinrich Wölfflin, đã hướng sự chú ý tới một dữ kiện, khi bức tranh được đối ảnh trong gương, thì không những hình thức bề ngoài bị thay đổi, mà ý nghĩa của bức tranh cũng bị mất đi. Wölfflin cho rằng, điều đó xảy ra do thói quen «đọc» tranh từ trái qua phải, còn khi đảo ngược thứ tự, nhận thức về nó cũng bị thay đổi. Wölfflin nhận thấy, hướng của đường chéo đi từ góc dưới bên trái tới góc trên bên phải được nhận thức như là thịnh vượng, thu nạp đỉnh cao, trong khi hướng của đường chéo còn lại là giảm suy. Một vật ảnh bất kỳ sẽ có vẻ nặng hơn nếu nó nằm bên phải trong bức tranh. Chẳng hạn, nếu nhân hình của thầy tu trong bức tranh của Raphael «The Sistine Madonna», chúng ta lật ảnh bên trái sang bên phải theo kiểu đảo chiều, thì nhân hình này sẽ trở thành quá nặng, đến nỗi tác phẩm trong tổng thể sẽ bị lộn tùng phèo (hình 16).




TRÊN VÀ DƯỚI

Như đã thấy, phần bên dưới của một mô hình nhận thức thị giá đòi hỏi một trọng lượng lớn hơn. Có thể có hai con đường: hoặc gán cho phần dưới một trọng lượng đủ lớn để toàn bộ mô hình vỏ vẻ cân bằng, hoặc gán cho nó một trọng lượng nhảy vọt, để chân đế nhìn nặng hơn nhiều so với phần trên. Herbert Sidney Langfeld nói: «Nếu đề nghị ai đó, không được dùng bất kì phép đo nào để chia một đoạn thẳng đứng ra làm đôi, thì điểm chia của anh ta kiểu gì cũng cao hơn điểm chính giữa. Nếu đoạn thẳng này được chia đôi một cách chính xác, thì rất khó có thể hình dung, rằng nửa trên không dài hơn nửa dưới»¹. Trong trường hợp này, sự nở kích thước của nửa dưới hoạt động đơn giản như một sự bù trừ. Nhờ có sự bù trừ này, có thể ép buộc hai nửa nhìn có vẻ bằng nhau.




HƯỚNG

Hướng, cũng giống như trọng lượng, ảnh hưởng tới sự cân bằng. Tương tự như trọng lượng, vị trí của nguyên tố tạo hình ảnh hưởng trực tiếp tới nhận thức về hướng. Trọng lượng của bất kỳ nguyên tố bố cục nào, dù nó có là một phần của kế hoạch kết cấu ẩn diện hay của đối tượng lộ diện, đều hút tất cả các đồ vật hàng xóm láng giềng, và bằng cách đó tạo cho chúng một hướng xác định. Tôi đã chỉ ra sự hấp dẫn hướng tâm của cái đĩa về phía điểm giữa của hình vuông. Trong minh hoạ số 11, con ngựa được nhận thức là được vẽ vào chiều sâu của không gian, bởi vì, sự chú ý của chúng ta bị kỵ sỹ lôi cuốn.




TRỌNG LƯỢNG

Có lẽ, ngay chính tại đây, sẽ rất có lợi nếu mô tả một cách hệ thống hơn về hai dữ kiện tượng trưng cho thời điểm cân bằng: trọng lượng và hướng của yếu tố này hay yếu tố khác trong một tác phẩm mỹ thuật.




CÂN BẰNG VẬT LÝ VÀ CÂN BẰNG TÂM LÝ

Trong khi bàn luận vấn đề ảnh hưởng vị trí của đối tượng đến việc nhận thức nó, chúng ta không thể thoát khỏi dữ kiện cân bằng. Tất cả các nguyên tố, đặc biệt trong một tác phẩm mỹ thuật, cần được phân bố theo một cách nào đó, để trong kết quả nhận được có hiệu ứng cân bằng. Nhưng sự cân bằng là gì, và tại sao nó lại là cần thiết đến thế?



1.618   Âm dương   Âm nhạc   AndréKertész   Ánh sáng   Ảo ảnh   B&W   Bè nhóm   Bố cục   Bóng đổ   Cái đẹp   Cái nhìn mù   Cân bằng   Cao trào   Chân dung   Chất liệu   Chụp mù   chút-chút   Chuyển động   Cơ thể sống   Dấu hiệu   Diện mạo   Đối xứng   Dư thừa thông tin   Đường chéo   Đường dẫn   Fine art   Fotografiya_kak...   Hài hoà   HenriCartier-Bresson   Hình dạng   Hình thù   Hình thức   Hình tượng   Hội hoạ   Karl Bryullov   Kết cấu   KhoảnhKhắcQuyếtĐịnh   Không gian   Không gian âm   Không gian ảnh   Kiếp luân hồi   Lapin   Lee Miller   Leica   Liên kết   Liên tưởng   Lomo   Lưu niệm   Mặt phẳng ảnh   Mặt phẳng bẹt   Màu sắc   Miller   Miuka   Năng khiếu   Não bộ   Ngẫu nhiên   Nhận biết   Nhận thức   Nhịp điệu   Nội dung   Nóng và lạnh   Phân tích ảnh   Phối cảnh   Phông nền   Phóng sự   Phục hưng   Phylosophy   Psychology   Rangefinder   Raphael   Repin   Rê-pin   Rudolf Arnheim   RudolfArnheim   Sắc đẹp   Sắc độ   Sân khấu   Sành điệu   Sắp xếp   SevenPlusMinusTwo   Sống-Chết   Sự kiện   SusanSontag   Tam giác   Tâm lý   Tâm tưởng   Thể loại   Thị giác   Thơ ca   Thoát xác   Thống nhất   Thông tin   Tính đơn thời   Tình huống   Tính ngẫu nhiên   Tinh tế   Tính trong suốt   Tính tư liệu   Toàn vẹn   Tổng quát   Trí huệ   Trí nhớ   Trời và đất   Trọng âm   Truyền thông   Tư duy   Tương cỡ   Tương tác   Tưởng tượng   Tương tỷ   Tỷ lệ   Tỷ lệ vàng   Uyển chuyển   Vần điệu   Vô hình   Werner Bischof   Ý thức  

Page 1 of 2