«Nhiếp ảnh — đó chính là sự hướng tới của: hội họa, bố cục, nhịp điệu uyển chuyển, hình học, — những thứ được sắp xếp trong một phần nhỏ của một giây»
Henri Cartier-Bresson 
(1908 - 2004)

ĐỒNG HỒ KIM, NHỊP ĐIỆU CHÌM, ĐƯỜNG CHÉO THỊNH VƯỢNG, VÀ HOÀ THƯỢNG THÍCH TAM GIÁC.

Bạn đã từng ngớ ngẩn như trường hợp sau đây không?: Một lần vào vnphoto ngắm được một bức ảnh đẹp xong tự nhiên bật ra mấy câu thơ ở phần comment, thậm chí miệng còn líu lo huýt sáo nữa! Nhiếp ảnh nói chung và ảnh phim nói riêng có cả tính thơ và tính nhạc. Trong ảnh có tung có hứng, có gieo có đáp, có câu có đoạn, có phiên có điệp. Ảnh còn có nhịp nữa. Điều tuyệt diệu cuối cùng này phải nói lời cảm ơn tới cái đồng hồ kim! Ghé tai sát vào nó, bạn sẽ nghe thấy nhịp đập. Ngày còn đi học môn hình học, mình còn nhớ câu nói mở bài của thầy: Cho một hình chữ nhật ABCD... Sau đó thầy lấy phấn và vẽ lên bảng bốn chữ cái A, B, C, D theo đúng chiều kim đồng hồ, ưu tiên từ trái qua phải, từ trên xuống dưới. Thế là có một hình chữ nhật, mà ngày nay chúng ta hay gọi là khung ảnh, rồi làm thơ hay huýt sáo vào trong đó để có những tấm ảnh.

Lần đầu tiên nghe thấy từ NHỊP ĐIỆU trong ảnh, mình đã rất ngạc nhiên. Sao lại thế được, dù chụp ở tốc độ 1/4000 hay phơi sáng 30 giây, ta chỉ có một kết quả duy nhất nằm gọn trong khung hình, chớp mắt một cái là thấy hết, làm sao mà có nhịp được? Sau đó, có một thứ đồ chơi đã giúp mình hiểu ra vấn đề. Đó chính là cái music box (hộp nhạc cót). Mở nắp nó ra, bạn sẽ thấy những thanh lồi lõm bằng kim loại. Chúng, khi quay đều đặn bằng cót, sẽ va đập vào một cái gờ và sẽ tạo ra những âm thanh có nhịp, có thơ. À, ồ, mình mới hiểu ra: Cái gờ kia chính là hướng nhìn của người xem ảnh, còn những thanh kim loại kia chính là những đường nét đều đặn trong nhiếp ảnh - trong quá trình soi mói ảnh, cái nhìn của ta sẽ va đập vào những đường nét hay mảng màu lặp đi lặp lại đó.


(Xem hình 144, 145)

Mắt chúng ta nhìn bên trái và bên phải không đồng đều. Chúng ta nhìn bên trái bằng bán cầu não phải, và nhìn bên phải bằng bán cầu não trái. Bạn thử luôn đi, sẽ thấy điều đó rất đúng!

Não phải thường to hơn não trái nên bên trái ảnh thường được ưu tiên nhìn trước. Sự bất đồng đều trái phải này còn liên quan tới một bố cục trong hội hoạ và nhiếp ảnh: Đó là ĐƯỜNG CHÉO.

Đường chéo đi từ D đến B gợi một cảm giác thăng hoa và thịnh vượng. Ngược lại, đường chéo AC lại gây ra áp lực đối chọi với cảm giác vừa nói ở câu trước: Giảm suy, đi mất, buồn tẻ.

Cái ô tô thứ nhất (hình 144) cho ta nhãn tưởng là nó đang đi lên đỉnh, hướng nhìn của chúng ta ủn nó đi lên. Thật không may cho cái ô tô thứ hai (hình 145), mắt loài người lại ủn nó đi xuống.

Bố cục hoàn toàn đối xứng tạo cho chúng ta cảm giác yên bình và tĩnh lặng. Ngược lại, bố cục có yếu tố bất cân xứng lại được ắp đầy năng lượng và tính động.

QUÝ BÀ MOROZOVA VÀ HOÀ THƯỢNG THÍCH TAM GIÁC.



Người ta thường lấy bức tranh "Боярыня Морозова" của hoạ sỹ Su-ri-kov để làm ví dụ cho tiêu đề của đoạn viết này.

Người hoạ sỹ đã vẽ rất nhiều vải vào phần chân váy để cho bà quý tộc họ Marozova có hình góc nhọn của tam giác. Góc nói chung và góc nhọn nói riêng, luôn có tính hướng nhãn cho người xem. Chúng chỉ đường đi, chỉ hướng nhìn (En: Pointer). Váy bà Morozov lại đồng dạng với cỗ xe trượt tuyết, cũng là góc nhọn. Su-ri-kov còn vẽ thêm vết hằn trên tuyết để tăng thêm tính hội tụ của những đường song song. Thế là cái xe bị ủn đi. Về hướng nào thì bây giờ chắc bạn đã rõ.


Một điều thú vị nữa là nếu nhìn vào bản nháp của bức tranh, (xem hình), bạn sẽ thấy rất nhiều hình tam giác: Của những người trong đám đông, của những mái nhà, của tay bà Mo-ro-zo-va và của người đẩy xe. Tất cả những điểm bổ sung này đã biến Su-ri-kov thành HOÀ THƯỢNG THÍCH TAM GIÁC, và khiến tôi muốn đội cho bà Mo-ro-zo-va một chiếc nón Việt Nam.



PHẦN KẾT

Để chốt lại, mình muốn chia sẻ với các bạn điều thú vị sau đây:

Điều gì sẽ xảy ra khi chúng ta đảo chiều trái phải (horizontal flip) của một số bố cục đường chéo nói riêng và mọi bố cục nói chung?

Sẽ là:

- Hoặc sẽ thành một bức ảnh hoàn toàn khác về ý nghĩa.

- Hoặc sẽ thành một bức ảnh vứt đi.

30 Aug 2017


1

Cảm ơn bạn đã đọc. Hãy Đăng ký một tài khoản để nhận tin bài mới từ MiukaFoto. Thank you!




Back to List

Bạn muốn để lại lời nhắn? Hãy đăng nhập nhé <3!