Không có tuyệt mỹ bên ngoài sự thống nhất; không có sự thống nhất bên ngoài sự đồng thuận (muốn có sự đồng thuận đôi khi phải áp bức).
Denis Diderot 
(1713 - 1784)

KHỞI SINH HÌNH THỨC TRONG ĐIÊU KHẮC

Những quy luật đã được chúng ta nghiên cứu về sự phát triển của hình thức được dựa trên các yếu tố tâm lý căn bản. Suy ra, có thể mong đợi rằng, chúng được áp dụng không những trong lĩnh vực vẽ và hội hoạ, mà còn có thể được sử dụng trong cả các thể thức khác của nghệ thuật. Chẳng hạn, thiết nghĩ sẽ là rất quan trọng nếu phân tích sự phát triển của các hình dung về hình thức trong dàn dựng sân khấu hay nghệ thuật nhảy múa. Có phải luôn luôn là vốn có hay không, một phẩm chất ở các đạo diễn hay các biên đạo múa — tương tự như lịch sử của các phong cách — những hình thức khởi đầu của bố cục, khác biệt nhau, có lẽ, ở những cách sắp đặt đối xứng và sự ưu tiên cho những định hướng không gian hay hợp nhóm chính diện và vuông góc, dựa trên sự đơn giản của những hình thù hình học? Có thể chỉ ra hay không, diễn biến dần dần của bước chuyển từ những hình thù này sang những hình dung phức tạp và phức tạp hơn nữa? Hiển nhiên là có thể. Chí ít, trong các ví dụ về sự thay đổi sơ đồ kiến trúc từ những hình tròn và hình chữ nhật đơn giản tới những kết cấu bố cục phức tạp hơn, về sự phân tách dần dần của các khối và các bức tường, về sự chênh lệch tránh mặt tiền đối xứng, về việc thi công các đường cong và hướng nghiêng với mức độ phức tạp tăng dần.

Odesa, Ukraine, 5.2012

Tôi sẽ chỉ điểm lại một chút về sự phát triển của hình dung không gian trong điêu khắc. Đối với một nghiên cứu như thế, chúng ta cần triển khai cả trong lĩnh vực sáng tạo của trẻ em, nhưng hiện nay khó mà tìm được tư liệu hữu ích nào cho phân tích này. Những tái bản nhiếp ảnh, thứ luôn luôn là ít phù hợp để nghiên cứu điêu khắc, là đặc biệt tồi tệ khi mô phỏng những bề mặt được đánh bóng bằng đất sét trong những tác phẩm của trẻ em. Ngoài ra, những phức tạp của tái tạo cơ học các đối tượng nổi khối còn là khó khăn và rắc rối trong việc tạo dựng các hình dạng đang được nhồi nhét đầy ắp trong đầu trẻ thơ. Chính điều đó buộc chúng ta phải lựa chọn các ví dụ từ lịch sử nghệ thuật của những người trưởng thành. Tất cả những gì được nói đến ở đây sẽ mang màu sắc thực nghiệm và chỉ đơn giản là hàng loạt các đề xuất và đề xuất.

Có thể đề xuất rằng, trong điêu khắc, các vật thể vật lý được tái tạo dễ hơn nhiều, so với, chẳng hạn, trên giấy hay trên vải vẽ, bởi vì điêu khắc làm việc với các khối nổi và, suy ra, nó không phải chịu đựng vấn để truyền tải các đối tượng có khối trong phương pháp tạo hình hai chiều. Thực ra khảng định này chỉ đúng phần nào, bởi vì một cục đất sét hay một khối đá chỉ nằm trong phép đo ba chiều đối với nhà điêu khắc ở dạng chất liệu. Nghệ sỹ vẫn còn phải từng bước nắm bắt hình dung về một tổ chức ba chiều, và vì thế có thể nói rằng, bài toán làm chủ không gian, do phải chịu sự can thiệp của một phép đo bổ sung, sẽ là khó khăn hơn so với trong mọi thể thức hội hoạ khác của nghệ thuật. Khi trẻ em vẽ vòng tròn đầu tiên của mình, điều đó không có nghĩa rằng, chúng đã nắm bắt được không gian hai chiều, mà đơn giản là chúng chiếm lấy một phần của tờ giấy. Chúng cần dần dần nắm bắt quá trình vi phân tương tác đa dạng của các góc, trước khi chúng thực sự nắm bắt được những khả năng chính thức của phương tiện này. Tương tự như thế, việc nặn được một hình cầu từ đất sét còn chưa có nghĩa là chinh phục được kết cấu ba chiểu. Quá trình này phản ánh những khái niệm cơ bản nhất về hình dạng, khi cả hình dạng và hướng còn chưa được vi phân. Giá như có thể đưa ra sự tương tự so với quá trình vẽ, thì «hình cầu khởi đầu» là thể hiện cho bất kỳ một đồ vật gọn gàng nào — hình người, muông thú, nhà cửa.


Tôi không biết giai đoạn này có tồn tại trong hoạt động sáng tạo của đứa trẻ hay không, tôi cũng không thổi phồng một ví dụ nào trong lịch sử nghệ thuật. Chắc có lẽ, ví dụ gần nhất với điều đó là các hình thù bằng đá không lớn thể hiện những phụ nữ béo tốt của thời kỳ đồ đá, mà nổi tiếng nhất trong số đó là «Vệ nữ Willendorf». Những hình thù này có phần bụng, đầu, mông và vú rất tròn trịa, đúng là có vẻ như được ghép lại từ các thể cầu biểu hiện diện mạo của con người. Chúng ta chỉ có thể đoán già đoán non, sự đẫy đà đó được giải thích bằng nội dung (như biểu tượng của tình mẹ và nữ tính, sự ưu ái của đàn ông thời tiền sử đối với các phụ nữ béo) hay đó là hiện tượng hình dung khởi đầu về hình dạng như một diện mạo thể cầu.

RUDOLF ARNHEIM. «Nghệ thuật và nhận thức thị giác», 1974. Lược dịch và biên tập: MiukaFoto.

24 Nov 2018


Cảm ơn bạn đã đọc. Hãy Đăng ký một tài khoản để nhận tin bài mới từ MiukaFoto. Thank you!




Hashtags:
Phát triển
 

Back to List

Bạn muốn để lại lời nhắn? Hãy đăng nhập nhé <3!