Nhiếp ảnh gia tự định hướng trong thời gian và không gian, ngầm hiểu đó là kịch bản và chính mình. Anh ta cần mờ dần đi, quên tất cả, trong lúc chỉ nghĩ làm sao để, thông qua một chi tiết giản dị, nhưng có giá trị, mở toang ra thực tại...
Henri Cartier-Bresson 
(1908 - 2004)

PHẢN ỨNG TRƯỚC MÀU SẮC

Việc màu sắc chứa đựng trong mình nhiều sự biểu cảm, không gây bất cứ một nghi ngờ nào. Trong lịch sử của khoa học, đã từng có những thử nghiệm ghi chép những thuộc tính tâm trạng của những màu sắc khác nhau và đưa ra một số kết luận tương đối về việc sử dụng chúng trong các văn hóa. Nhưng các học thuyết lần lượt nối đuôi nhau xuất hiện đã không giải thích được bản chất của những hiện tượng này. Có một nhận định rất được phổ biến, cho rằng sự biểu cảm của màu sắc được dựa trên cơ sở liên tưởng. Người ta công bố rằng, màu đỏ dường như kích thích, bởi vì nó gợi cho chúng ta nghĩ đến các hiện tượng có liên quan tới lửa, máu và cách mạng. Màu xanh lá khơi dậy trong chúng ta ý niệm về tác động tươi mới của thiên nhiên, còn, chẳng hạn, màu xanh lam gọi ra từ chúng ta cảm xúc tiếp cận với nước lạnh.

TÂM HỒN. Jupiter12. Lviv 2017.

Nhưng thuyết liên tưởng trong nghiên cứu màu sắc thuyết phục rất hạn chế, cũng như trong các lĩnh vực kiến thức khác. Tác động của màu sắc chỉ trở nên đủ mạnh và đủ tự phát, chỉ trong trường hợp, khi nó là kết quả của thuyết minh trí tuệ. Từ một khía cạnh khác, vẫn còn chưa có bất cứ một tổng hợp nào đề cập đến quá trình sinh lý học về nhận thức trước màu sắc, thứ có thể giải thích được ảnh hưởng của màu sắc tới các cơ quan thần kinh của con người. Khi ghi chép những quá trình như thế về nhận thức hình dạng và vẻ bề ngoài của đối tượng, thì có nghĩa chúng ta đang đứng trong các vị thế cao hơn hoặc thấp hơn của khoa học. Trong việc giải thích các quá trình này, chúng ta, ít nhất, có thể so đọ sự biểu cảm của những mô hình đặc thù với những tính cách chung hơn nào đó, như, chẳng hạn, sự định hướng trong không gian, sự cân bằng hay các tính chất hình học của đường nét.

«JUST LVIV IT». Western Ukraine, 6.2017. m2/jupier12/ektar100.

Nhưng vấn đề sẽ hoàn toàn khác khi giải thích nhận thức các quan hệ về màu sắc. Tất cả chúng ta đều biết rõ, độ sáng mạnh, độ bão hòa mà các sắc màu, tương ứng với giao động của sóng ánh sáng có bước sóng dài, sẽ tạo ra cảm giác hưng phấn. Một màu đỏ sạch sáng rực rỡ là có tính động hơn, so với màu lam xám yếu ớt mập mờ. Tuy nhiên chúng ta không có bất kỳ thông tin nào liên quan đến việc, năng lượng ánh sáng tác động lên hệ thần kinh của con người — có sức mạnh và cường độ đến mức nào, và tại sao nhìn chung thì các dao động của các bước sóng dài lại có thể gây nên một sự ảnh hưởng nào đó. Một số các thử nghiệm được tiến hành đã phát hiện ra, phản ứng của cơ thể trước tác động của màu sắc là có thật. Charles Feré đã phát minh ra rằng, sức co cơ và huyết áp sẽ tăng dần lên cùng với độ nhuộm màu của ánh sáng, trong đó, theo một thứ tự nhất định — ít nhất là từ màu xanh nước biển, tăng dần khi có màu xanh lá, sau đó là màu vàng và màu đỏ. Đặc điểm sinh lý này của cơ thể con người được ghi chép có hệ thống qua những quan sát tâm lý trước các hiệu ứng gây ra bởi từng màu sắc, tuy nhiên không có gì quả quyết, chúng ta có liên quan gì đến hệ quả thứ cấp của nhận thức hay không, hay, tồn tại sự ảnh hưởng trực tiếp hơn của năng lượng ánh sáng lên động thái và huyết mạch. Cũng có thể nói về chính điều đó ngay cả trong các quan sát được nghiên cứu bởi Kurt Goldstein ¹

¹ Đọc thêm: «Occupational Therapy and Rehabilitation», 1942, v. 21, tr. 147—151.

HỐ VÔI. Summaron3.5. Kiev 2017.

Là bác sỹ trị bệnh thần kinh, Goldstein phát hiện ra một bệnh nhân nữ bị bệnh não và vì thế cảm giác cân bằng bị thương tổn, — cứ mỗi lần mặc cho bệnh nhân này một chiếc váy đỏ, thì cô ta sẽ bị chóng mặt và tiến dần sát tới trạng thái ngất xỉu. Các triệu chứng đó sẽ biến mất, khi chiếc váy có màu xanh lá. Ông đã nghiên cứu sâu hơn về hiện tượng này bằng cách sau đây. Ông đề nghị các bệnh nhân bị tổn thương tương tự về não của mình, nhìn vào một tờ giấy màu, trong khi các cánh tay đưa thẳng ra phía trước. Các bệnh nhân không nhìn thấy tay của mình, bởi vì chúng bị che khuất bằng một cái bảng nằm ngang. Khi bệnh nhân nhìn thấy trước mắt mình một tờ giấy được tô vàng, các cánh tay của anh ta chịu sự điều khiển của trung tâm não bộ thương tổn, sẽ nâng lên so với đường giữa 55 xăng ti mét. Nếu chìa ra tờ giấy tô đỏ, độ chênh nàu là 50 xăng ti mét, còn đối với tờ giấy trắng — 45 xăng ti mét, với màu xanh lam — 42 xăng ti mét, với màu xanh lá — 40 xăng ti mét. Khi nhắm mắt, sự chênh lệch này đạt tới 70 xăng ti mét. Trên cơ sở của những quan sát này Goldstein đã kết luận, các màu sắc, tương ứng với dải bước sóng dài sẽ cường kích phản ứng cơi nới, trong khi các màu sắc có bước sóng ngắn lại có khả năng chèn ép. «Cơ thể, bằng phương tiện màu sắc đa dạng, hoặc sẽ nở ra về hướng thế giới bên ngoài (hướng ngoại), hoặc sẽ lần xa nó và khi đó tập trung vào chính mình (hướng nội)».

NÍU KÉO. Helios103. Kiev 2017.

Các dữ liệu thí nghiệm của Goldstein dành cho việc tự phát triển. Để nghiên cứu hiệu ứng tác động của các sắc màu đa dạng, trong các thí nghiệm như thế, cần chắc chắn rằng, các màu sắc phải giống nhau về độ được chiếu sáng và độ rực rỡ. Trong một từ các nghiên cứu đầu tiên, Sidney L. Pressey đã ép những người chơi của mình thực hiện những hoạt động đơn giản, như, chẳng hạn, dùng ngón tay gõ nhịp trong các điều kiện được chiếu sáng rực rỡ khác nhau. Ông nhận thấy, khi độ chiếu sáng yếu ớt, độ tăng động của những người chơi bị co lại, còn trong ánh sáng rực rỡ điều đó lại mạnh mẽ tăng lên. Sự khác nhau về màu sắc không ảnh hưởng tới sự thay đổi của các hành động đang được xem xét.

NGƯỜI LẠ ƠI. Jupiter12. Lviv 2017.

RUDOLF ARNHEIM. «Nghệ thuật và nhận thức thị giác», 1974. Dịch và biên tập: MiukaFoto.

27 Mar 2018


Cảm ơn bạn đã đọc. Hãy Đăng ký một tài khoản để nhận tin bài mới từ MiukaFoto. Thank you!




Hashtags:
Màu sắc
 

Back to List

Bạn muốn để lại lời nhắn? Hãy đăng nhập nhé <3!