Nghệ thuật cần rơi thẳng vào tâm hồn và trái tim, lờ đi quá cảnh vào lĩnh vực trí tuệ.
Ernst Ingmar Bergman 
(1918 - 2007)

SÂN KHẤU CUỘC ĐỜI

So sánh cuộc đời với sân khấu là hành động bi kịch. Quả thực, cuộc đời không phải là vở kịch, đơn giản không ai có thể nói «Tôi vừa xem xong vở đời của tôi». Điều đó cũng đúng với thời điểm mở màn — tất cả chỉ là mường tượng, liên tưởng từ những tiếng khóc oe oe của những đứa trẻ khác, chứ chẳng ai nhớ được mình đã chào đời như thế nào. Và, hơn nữa, đối với những trường hợp mổ đẻ, đứa trẻ còn có thể không khóc được ngay do say thuốc. Với phần mở đầu thất lạc thông tin và phần kết thúc mơ hồ tâm tưởng như thế, nó chính là lý do để chúng ta tìm đến nghệ thuật.

«ĐÂU LÀ QUÊ HƯƠNG?». HN2018.

Thật khó hình dung một người say mê nhiếp ảnh, — mà lại không biết đến một tên tuổi nào trong số các bậc vĩ nhân của lĩnh vực này. Rất nhiều tên tuổi lớn của nhiếp ảnh thế giới liên quan sâu sắc tới những kiến thức, sách vở và ý thức hệ của người đi trước. Họ, — các tiền bối — không những là những nhiếp ảnh gia có tên tuổi, mà còn là những nhà sư phạm giàu tâm huyết đối với các thế hệ đi sau và đến sau. Và tôi thiết nghĩ, trước hết, họ là những tấm gương mẫu mực trong chính cuộc đời, trong lối sống, tư duy và hướng thiện. Họ, không chỉ biết cuồng nhiệt để phải lòng dài hạn vào một tình cảm mang tên nhiếp ảnh, mà còn biết truyền lửa tình yêu đó cho chúng ta. Đó không phải là câu chuyện bạn chụp bằng phương tiện gì, mà là vấn đề, bạn nên chụp trong tâm tưởng như thế nào.

Vậy, tất nhiên, với tư cách là những người truyền nhiếp, họ sẽ gặp phải những câu hỏi có phần «ngu ngơ» của các học trò, hoặc, ít nhất, của những người mới chơi.

ĐƯỜNG CHÂN TRỜI. Lviv 2017.

Một trong những câu hỏi như thế, có thể hình dung đại loại như sau: «Hãy cho chúng tôi một chiếc chìa khoá để mở ra một cánh cửa hạnh phúc — Làm sao để những bức ảnh của chúng tôi đẹp như những bức ảnh của Bresson?».

Thầy nhiếp trả lời «Không có chìa khoá!». Các học trò không tin. Và họ ngạc nhiên: «Thầy đã tìm được chìa khoá của mình, bằng cách nào đó, thầy cũng đã nhận được vật báu đó trong một lần Bụt hiện ra?». Thầy nhiếp thong thả rít một hơi thuốc lào, nhả khói mơn man, chậm rãi trả lời: «Chiếc chìa khoá đó, không có và không thể có. Đơn giản, các bạn cần chụp, chụp nữa, chụp mãi!». Nhưng các học trò vẫn không tin.

BẾN KIẾP. Ninh Bình, 2018.

Nhiều người ngộ nhận rằng, chỉ bằng ngôn từ đơn giản là có thể giải thích được, tại sao bức ảnh này là siêu phẩm, còn bức ảnh kia — không. Nhưng thực ra, rất tiếc, không hề dễ dàng như vậy. Và quả thực, thầy nhiếp đã rất cố gắng, cũng đã bỏ ra rất nhiều thời gian để đi tìm câu trả lời. Than ôi, trong quãng đường gian truân đó, thầy cũng đã từng trăn trở trong bất lực và nhiều lần không thể tìm ra. Đó — cũng chính là tấm kịch bi tráng nhất mà mỗi người cầm máy cần phải trải nghiệm.

Khi thầy gặp một bức ảnh tuyệt nhiếp giai nhân, thầy rùng mình trên ghế thưởng nhãn vì hạnh phúc, và không cần gì hơn nữa!

KHÔNG ĐỀ. Ảnh: Phạm Đức Tùng.

Khi một người có ý định giải thích cho bạn thấy tại sao bức ảnh này đẹp và nó đẹp ở chỗ nào, hãy đuổi anh ta ra góc phố cùng với chiếc Leica, Nikon, Pentax hay Hassy của mình, bởi vì, cấm giải thích điều này. Đó là một người ất ơ, một kẻ ngờ nghệch, hay một vị nói dối. Để hiểu được cái đẹp, cần rất nhiều năm dài đằng đẵng tự thân nếm trải trong công việc.

Thầy nhiếp rất thích thú với các bức ảnh xuất chúng. Bởi vì, kê thức của nhiếp ảnh nằm ở chỗ, một kiệt tác có thể được sinh ra dường như nằm ngoài cố gắng của tác giả, có nghĩa — tình cờ. Thầy nhiếp đi tìm những bức ảnh đó, chúng là công việc và mục đích của thầy. Thành thử, điều đó giống như «tìm kim đáy bể».

Vậy, theo những dấu hiệu nào có thể nhận ra một nhiếp ảnh gia tài năng, hay, tài năng của một nhiếp ảnh gia trốn ở đâu?

Tài năng của nhiếp ảnh gia là gì? Thứ nhất, đó, không phải bàn cãi, là biết cách nhìn. Vậy thế nào là biết cách nhìn? Trước tiên cần nói, đó là văn hoá lớn: đó là kiến thức về cả văn học, cả sân khấu, cả điện ảnh, tất cả biển cả mênh mông, để hiểu, tình huống cuộc sống nào chính là điều thú vị, còn tình huống nào — không có gì thú vị. Biết cách nhìn và hiểu, điều gì là hay ho, điều gì cần phải chụp, còn điều gì có thể không cần chụp, cái gì là con dấu, còn cái gì là đạo văn, — tất cả những điều này rất quan trọng.

Ngoài ra, cần biết hình dung sân khấu đời thực như một bức trang phẳng trên màn hình iPhone, iPad hay trên giấy ảnh, bởi vì đó hoàn toàn không giống như những gì đã diễn ta trong cuộc sống, đó là một thế giới khác hẳn, với những kích thước khác, ở đó có những quy luật khác. Và điều này cũng cần phải biết, vì ở đây, khái niệm «biết nhìn» đã biến đổi.

Có khung hình, và trong khung hình này, hoặc là tất cả được tổ chức chặt chẽ và không có gì thừa, nhưng đã đủ các thứ cần thiết, hoặc là, ngược lại, tất cả trong đó đều không có tổ chức và khung hình có thể dịch chuyển về một hướng bất kỳ. Đó cũng chính là biết nhìn ra một tổ chức xác định bên trong khung hình, hay nói một cách khác — bố cục.

Chez Mondrian, Paris. André Kertész.

Cần biết tiếp cận với con người, tìm được không khí giao tiếp. Bởi vì đối với nhiều người, việc chụp người là một cái gì đó rất khó khăn, và chính với bản thân thầy nhiếp, cả đời thầy cũng không hề dễ dàng. Rồi, và, tất nhiên, — tự chỉ trích bản thân, đó cũng là yếu tố bảo đảm chất lượng. Chẳng hạn hôm nay bạn vừa tráng scan xong mấy cuộn phim đi Hà Giang về và chụp được những bức ảnh gì đó hay ho, bạn nhảy chân sáo tung tăng khắp khu ngõ phố, bạn run lên vì sung sướng, bạn muốn khoe muốn chia sẻ với cả nhóm nhiếp ảnh hay cả thế giới. Nhưng bạn hãy đợi một tuần, và tốt nhất là năm tuần. Khi bạn chờ đợi, bức ảnh sẽ không hề xấu đi, và trong lúc này, nếu một ai đó cũng làm được một bức ảnh như thế, có nghĩa bạn đã không phải là người ngờ nghệch. Nói một cách khác, cần quên đi cảm giác lúc chụp ảnh, biến thành khán giả và chỉ tiếp nhận những gì còn lại trong chính sản phẩm.

Thầy nhiếp nói về việc cần biết cách hiểu. Vậy chính điều gì mới là thú vị, và thú vị đối với ai?

Nếu mục tiêu là làm cho ai đó thích, vậy thì cần nghĩ về việc, điều gì sẽ là thú vị đối với người mà bạn đang hướng tới. Điểu này khá đơn giản. Quả thực, Bresson đã nói rất tinh tế về vấn đề này: «Để làm cho người khác thích, trước tiên cần làm cho chính mình cảm thấy thú vị». Mà, để làm cho bản thân thoả mãn, dường như đó là nhiệm vụ bất khả thi, nếu có liêm, sỉ, tự chỉ trích, và tất nhiên, nếu không tự lừa dối chính mình. Đó chính là điều cần nghĩ tới.

Cần có thái độ gai góc trong việc tự phê bình, tự mổ xẻ những bức ảnh của mình, kiểm tra hàng nghìn lần, không được tin ai, thậm chí, ngay cả thầy nhiếp.

Vậy có cần để ý tới những lời khen chê hay không? Những phê bình nào đáng được để ý tới?

Cần lắng nghe tất cả. Chẳng hạn, khi bạn đăng một bức ảnh tâm đắc lên nhóm, ngoài những bình luận tích cực, còn có cả những câu «mở mồm» tiêu cực. Nhưng dù sao, vẫn cần đọc đi đọc lại những điều đó. Bởi vì bạn cần làm cho ra nhẽ. Bạn chụp chưa tốt, cảm xúc ảnh của bạn chưa đủ tính thuyết phục? Rất có thể, người bình luận đã đúng, và bạn cần tìm ra nguyên nhân: do khán giả chưa đủ «tầm» hay ảnh của bạn chưa đủ «tới».

Lắng nghe là việc cần làm, còn tin thì sao? Vấn đề này phức tạp hơn. Đơn giản tin mù quáng vào ai đó trong thế giới này, đó là điều cấm kị, bởi vì đối với mỗi một luận điểm, sẽ tìm được ngay một phản biện, cũng hùng hồn như thế, và với chính những thuật ngữ như thế. Cần tự mình kiểm tra tất cả, làm việc với kho lưu trữ, làm việc với những bức ảnh mới chụp, phân tích, quay lại câu hỏi, bạn đã chụp cái gì thế này, vứt bỏ ảnh hỏng.

Chẳng hạn, cái gì là, khi nói «tôi thích bức ảnh của tôi»? Điều đó có nghĩa, trong đầu tôi đã có các hình mẫu sẵn sàng, và chúng tương ứng với bức ảnh. Và cũng có thể là, bạn đã chụp cái gì đó vì vô tình ấn phải nút bấm. Thì khi đó, đã có nhiều vấn đề lộ diện, bởi vì bức ảnh này chẳng giống ai. Và thầy nhiếp nói, nếu một người xoá bức ảnh đó đi, anh ta sẽ bị đày xuống địa ngục. Đó rất có thể là một kiệt tác bị huỷ diệt. Điều đó thật đáng sợ.

NGÕ GẠCH. HN2018.

Trong nhiếp ảnh, vai trò của tính ngẫu nhiên là vô cùng vĩ đại, và bạn có thể chụp được thứ không mong đợi và chính bản thân bạn cũng không hiểu. Trong một cuốn sách của mình, thầy nhiếp nói về «Định luật tín hiệu yếu». Cần chú ý tới tín hiệu yếu, chứ không phải vào tín hiệu mạnh: «Ôi tôi chụp được cái gì thế này, tôi phục tôi quá!». Khoan đã, tạm thời hãy cứ để bức ảnh đó ngủ yên. Và, trong bức ảnh này có cái gì đó kỳ quặc, thì đó chính là lúc cấm vứt bỏ nó trong mọi trường hợp. Rất có thể là, cần phải ăn uống đủ chất để một lúc nào đó lớn lên đủ tầm với nó. Và đó là khoảnh khắc vô cùng quan trọng.

Vậy, có thể học được cách để nhìn ra điều đó hay không?

Đó là một câu hỏi hóc búa...

Chẳng hạn có một người, cứ cho là hôm qua vừa mới mua được máy ảnh FM2 và cuống lên đi chụp thử. Chúng ta đề nghị anh ta khoe «cuộn phim đầu tiên của em». Dù anh ta có chụp gì đi chăng nữa, vợ mình, con chó hay con mèo, bó hoa hay ngọn cỏ, không quan trọng. Quan trọng là, anh ta xây dựng khung hình như thế nào. Và không phải một hay hai tấm mà ai đó đã giúp anh ta chỉnh ngắm, mà nhìn tổng thể cả 36 kiểu. Bằng cách đó có thể nhận ra, người này có khả năng tư duy thị giác hay không. Và nếu như có, khi đó có thể dạy dỗ anh ta cái gì đó. Chứ có nhiều cá nhân rơi vào dạng không thể dạy được, cũng giống như không thể dạy nhạc cho một người, nếu người đó không có thẩm âm nhạc tính.

Có tư duy thông qua thị giác, có tư duy thông qua ngôn từ. Đơn giản, đó là những tuýp người khác nhau. Thành thử, có người nhiều năng lực, có người ít năng lực hơn, và có cả người hoàn toàn không có khả năng. Nhưng, ảnh thì cũng có đủ loại, và mỗi người trong chúng ta có thể thể hiện mình ở một hay vài khoảng hẹp từ những môi trường đó.

Nhưng, không nhất thiết, ai cũng phải làm nghệ thuật. Nếu tất cả mọi người đều bỏ hết việc để làm nghệ thuật, thế giới này sẽ trở thành cực kỳ đáng sợ. Cũng giống như, nếu hỏi Siri trong tình huống này thì chụp thế nào mới đẹp, nó trả lời và bạn làm theo nó. Ôi, thật hãi hùng!

Ngặt một nỗi, rất nhiều người muốn sáng tạo! Vậy phải làm sao bây giờ?

Khổ, sáng tạo, đó không phải là nghệ thuật. Rất nhiều người có thiên hướng sáng tạo, nhưng người hiểu về nghệ thuật, đáng tiếc, chỉ là một con số giới hạn. Sáng tạo — đó có thể là biết ăn mặc đẹp và biết nấu ăn ngon. Nhưng đó còn chưa phải là nghệ thuật. Nghệ thuật đúng theo định nghĩa — đó là một thứ hoàn toàn vô ích. Còn bữa ăn — rất cần thiết, nội thất — để sống tiện dụng, hình thức của ấm trà muôn đời luôn cần phải sao cho nước không tràn ra ngoài sớm hơn lúc cần thiết. Còn nghệ thuật thì sao? Nó là thứ vô ích. Và đó cũng chính là nguồn cảm hứng của nghệ thuật. Bạn có hiểu không, nó vô dụng trong nghĩa thực dụng, nhưng cuộc sống lại trở thành vô cùng nhạt nhẽo nếu thiếu nó. Bởi vì, một con người chỉ trở thành một con người thực sự, khi và chỉ khi tâm hồn của người đó được lay động bởi phép mầu nghệ thuật.

André Kertész. Toronto 1981.

Có thể phát triển đến một mức độ nào đó cái gọi là khả năng, nếu nó được tiền định trong năng khiếu, và điều đó sẽ giúp ích cho một người, khi chỉ cho anh ta một con đường. Nhưng sáng tạo và hiểu nghệ thuật là những thứ không thể nào dậy được. Bằng cách lẩn trốn, chúng cần ngồi yên trong tố chất con người, và trong những điều kiện ơn tạo, chúng mới bộc lộ, giống như nhập hồn. Để có thể tiếp cận các điều kiện như thế, đó là lý do chúng ta cần đọc sách.

Học được cách để làm ra những kiệt tác, đó là điều không thể. Chúng chỉ sinh ra ở thiên đường. Khó khăn lớn nhất nằm ở chỗ, nhận ra tại sao chính bức ảnh này hay bức ảnh kia được gọi là kiệt tác. Và nói chung, «kiệt tác» là gì, nó khác gì so với hàng loạt những bức ảnh đẹp một cách bình thường? Không có một lời giải thích nào, cũng như không có một quy chuẩn nào ở đây có thể giúp đỡ chúng ta.

Cần phải hiểu rằng, ảnh có vô số loại: ảnh khoa học, ảnh y tế, ảnh X (xì quang), ảnh hình sự, ảnh tư liệu, ảnh công an và ảnh vân vân. Bạn nên chọn một lĩnh vực hẹp trong số đó để chui vào, hẹp đến nỗi, chưa chắc bạn đã chui vừa. Tôi theo đuổi ảnh nghệ thuật, nói chính xác hơn, ảnh có «hơi hướng nghệ thuật», nơi mà điều chủ yếu là hình thức và tổ chức. Và trong hình thức này, nếu có duyên, sẽ có một nội dung nào đó.

Bức tranh của cuộc sống ở trong ảnh cũng là không có giới hạn, rất đa dạng và không thể hiểu được, — cũng như chính cuộc sống. Điều này có thể so sánh với văn học. Có tất cả bao nhiêu kịch bản cổ điển? Chín, mười? Và có bao nhiêu triệu cuốn sách, truyện ngắn, tiểu thuyết, người ta cứ viết đi viết lại, không có giới hạn và hồi kết? Và tất cả là bởi vì, không thể đóng gói một câu chuyện chốt hạ về tình yêu. Bởi vì trong mỗi hoàn cảnh là những cảm cảnh đặc biệt, những lịch sử đặc sản và những u uất đặc quyền. Cũng chính xác như vậy là các chủ đề lặp đi lặp lại trong nhiếp ảnh. Thế nên, đánh giá vật ảnh mà không tính đến chính hình ảnh là điều vô nghĩa. Không quan trọng là chụp CÁI GÌ, mà là chụp NHƯ THẾ NÀO.

CÂY. Genady Bodrov. 1996.

Hãy hình dung, khi một người nhìn vào một bức ảnh, anh ta nhìn thấy trong đó một khung cửa sổ mở đón một thế giới, nơi có một sự kiện hay một kịch bản. Và khi anh ta nói về bức ảnh này, có nghĩa, chỉ nói về điều đã xảy ra trong đời thực.

Chẳng hạn, trong đó có một gã đàn ông đánh đập phụ nữ. Mỗi một người có văn hoá đều biết rằng, đánh phụ nữ là cụm từ không có trong khái niệm của họ. Thế mà ở đây, một gã nào đó lại nói: «Tao á, ngày nào chả tẩn». Một gã khác tiếp lời: «Một lần, tao tẩn vợ tới mức, sau đó bọn tao có hai bé sinh đôi». Một gã khác lại mở mồm: «Đúng, bọn này lớ ngớ là phải nện». Lũ chó! Và ở đây biết lấy gì để tranh cãi, khi, ai cũng có ý kiến của mình.

Y hệt theo cách đó, sẽ có những người bàn luận về nhiếp ảnh như hát hay qua điện thoại. Những người như thế không cần xem ảnh, chỉ cần kể cho họ trong ảnh có gì. Và kiểu gì trong số đó cũng có người trả lời: «Ử, tôi đã hiểu cả rồi». Có nghĩa, người này không cần một lời nào về bức ảnh, anh ta không nhìn thấy nó, và cũng không cần nhìn thấy nó.

Và khi nhìn, anh ta cũng không nhìn thấy. Anh ta không nhìn thấy những điều cụ thể của nó. Điều gì có nghĩa là «Đàn ông tẩn vợ»? Bởi vì với một câu đó, có hàng nghìn phương án hình ảnh. Có thể là, anh ta tẩn vợ vì yêu vợ, và cũng có thể, anh ta hôn vợ vì căm ghét vợ. Và có thể lắm chứ, hành động này thể hiện trong hình ảnh, nhưng đối với con người này, anh ta chỉ tiếp thu kịch bản. Phải làm gì với anh ta bây giờ? Chẹp, không thể làm gì hơn...

A. Lapin. «Bánh xe». 1984.

Nói cắt ngang, ngày nay, phần lớn các bình luận gia cũng đang đau đầu về vấn đề này, không những trong nhiếp ảnh, mà trong cả hội hoạ. Họ tào lao, kể lể về những thứ vô vị, ví dụ, Bruegel có bao nhiêu con cái, có bao nhiêu anh chị em, bức tranh cuối cùng của ông bán được bao nhiêu... thật vớ vẩn.

Pieter Bruegel the Elder. «The Beggars» — một trong những bức tranh cuối cùng. Vẽ năm 1568. Bảo tàng Louvre, Paris.

Còn, nếu một người chuyên chém gió về ảnh, hãy đặt một bức ảnh vào tay anh ta và đề nghị nói về nó nhiều hơn một trăm từ. Đố nói được đấy? Rất khó, thực sự khó. Bởi vì không ai dậy anh ta điều này, không có trường lớp, không có bằng cấp cho văn hoá này! Anh ta chỉ được chém về bức ảnh, không được lạc đề sang vật ảnh.

Nhìn một cách khái quát, tâm nhiếp lý tưởng sẽ là những bức ảnh thông minh, vừa có tính tư liệu, vừa có tính nghệ thuật. Có nghĩa, sự thật và cái đẹp — như hai bàn chân của những bước chân nhiếp ảnh. Bằng một chân, bạn sẽ không thể tiến được xa.

Vậy, văn hoá nhìn là cái gì? Trước tiên, chúng ta cần mở ra bức màn bí mật chủ yếu sau đây: Không có gì dễ hơn trên thế gian này bằng quá trình thao tác máy ảnh. Để viết văn, người cầm bút phải có sự nỗ lực vượt bậc. Còn chụp ảnh thì sao? Trước tiên, nhiếp ảnh gia cần phải mua máy ảnh, sau đó nhớ được nút bấm có vị trí ở đâu. Sau đó, cần yêu cầu người bán hàng cài đặt chế độ chụp, chấm hết. Đó là một mặt của vấn đề. Mặt khác, không có gì trong thế giới này phức tạp hơn việc nhìn và hiểu ảnh, nắm được nội dung và bố cục ảnh.

KHÔNG ĐỀ. Ảnh: Phạm Ngọc Hiếu.

So với văn học, nhiếp ảnh khó hơn rất nhiều, bởi vì trong văn học, hành động luôn luôn phát triển, có các nguyên nhân và các hệ luỵ. Còn ở đây tất cả chỉ có vẻn vẹn một khoảnh khắc của cuộc đời. Làm sao có thể tẽ đôi khoảnh khắc này ra để nhét vào được một nội dung nào đó, bằng những phương tiện gì? Nhiếp ảnh là câm. Nó hầu như không phát âm bất cứ một tiếng gì. Vậy thì phải làm sao? Đó thực sự là một điều kỳ diệu từ những thứ diệu kỳ.

Nhiếp ảnh cũng phức tạp hơn rất nhiều so với hội hoạ, bởi vì hội hoạ không liên quan tới bản tính, nó không vẽ lại, mà thu thập hình ảnh. Còn trong một bức ảnh, luôn luôn có chi tiết thừa. Nó luôn chứa đựng những sự cụ thể nào đó, và phải chiến đấu với chúng. Đó mới chỉ là nói về bức ảnh, còn nếu nói về nghệ thuật nhiếp ảnh, thì sự phức tạp là vượt ra khỏi giới hạn. Ngôn ngữ của hình ảnh rất phức tạp. Ở đó không bao giờ có tựa đề kiểu như «Loa loa...! Trong bức ảnh sau đây, bạn sẽ thấy...», mà bạn phải tự hiểu. Và đó là những ú ớ khù khoằm rất khó, vì người ta chẳng dậy môn này ở đâu cả.


Ảnh — đó là căn bệnh, và nó có nhiều giai đoạn bệnh lý khác nhau. Một người mua máy ảnh, đầu tiên chụp mèo, sau đó chụp vợ, anh ta thích tất cả. Sau anh ta để ý, những bức ảnh như thế mấy thằng bạn chụp ngon hơn, và ngộ ra rằng, vấn đề nằm ở ống kính. Và tất nhiên, ống kính là nguyên nhân duy nhất! Vậy là anh ta hùng hục đi mua ống kính mới. Sau một thời gian, nếu như đã bớt bệnh, anh ta mới hiểu ra rằng, chẳng có gì thay đổi cả. Vấn đề nằm ở một chỗ nào đó khác. Căn bệnh này rất dễ tái phát. Nhưng cũng có người thờ ơ với thiết bị, bù lại, đối với họ, nhiếp ảnh là chính cuộc đời.

VAY MỘT CHUYẾN BAY. HN2017.

Và cuối cùng, thật khó tưởng tượng một người muốn làm ra những bức ảnh ấn tượng mà lại không say mê bộ xương của hội hoạ và thịt da của sân khấu. Sân khấu cuộc đời — bạn có thể chụp được gì hơn?

Theo A. Lapin — FK

28 Feb 2018


Cảm ơn bạn đã đọc. Hãy Đăng ký một tài khoản để nhận tin bài mới từ MiukaFoto. Thank you!




Back to List

Bạn muốn để lại lời nhắn? Hãy đăng nhập nhé <3!