Bất kỳ sự diễn giải nào cũng là chủ quan, và bạn không thể làm khác được. Tất cả chỉ nằm ở chỗ, những tương đồng hay tương phản đang tồn tại trong hình ảnh có gợi nổi một hướng nhìn thực sự đáng kể, một cú hích đủ tầm cho lập luận hay không (hình thức có nội dung), hay là chẳng có định hướng nào hết, và mạnh ai người ấy nhìn, họ nhìn những điều họ muốn (hoặc chẳng nhìn thấy cái gì cả). Một hình thức như thế trong sự phụ thuộc vào khán giả có thể có một nội dung ngẫu nhiên, và điều đó có nghĩa — không có nội dung nào cả.
Aleksandr Lapin 
(1945 - 2012)

HÒA ÂM. CÓ NÊN BẮT ĐẦU TÌM HIỂU?

Âm nhạc - món quà vô giá của tạo hóa đã và đang ban tặng cho con người. Từ lúc còn là bào thai, tuy thị giác chưa được kích hoạt, nhưng đứa bé đã biết cảm nhận về âm thanh nói chung và âm nhạc nói riêng. Người ta cho rằng, thẩm âm (thẩm mỹ âm nhạc) của một con người là do Trời cho. Điều đó có đúng không? Câu hỏi chỉ có một, còn câu trả lời, - mỗi người tự tìm thấy cho mình. Nhưng điều sau đây là đúng trong mọi trường hợp: ai cũng đã, đang và sẽ có những bản nhạc mà họ thích. Nếu bỏ qua tính chủ quan về ca từ, một dạng văn học được tích hợp vào âm nhạc, thì lý giải về điều này như thế nào? "Cần gì câu trả lời, cứ thích là được!" - ai đó sẽ nghĩ như vậy, và người đó đúng theo cách của mình. Nhưng những người còn lại, những bạn yêu nhạc, luôn luôn muốn tìm sự giải thích cho những điều gây cho họ ngạc nhiên.

Một cảnh trong vở ba lê "La Bayadère". Kharkiv, Ukraine, 6/2017.

Chúng ta đến với âm nhạc vào những lứa tuổi khác nhau và theo những cách khác nhau. Có người từ 3-4 tuổi đã được cha mẹ cho tiếp xúc với âm nhạc, học đàn này đàn nọ, học nhạc lý, tập hàng trăm tác phẩm. Ai đó khác, do môi trường, hoàn cảnh, điều kiện, không có điều may mắn này. Đó quả là một thiệt thòi rất lớn, nhất là ở các nước kém phát triển, khi âm nhạc không phải là một môn học bắt buộc. Hệ lụy của nó, sự mù chữ về âm nhạc, kéo theo sự hiếm hoi trong hạt nhân giáo viên, và tiếp theo, những thế hệ con người mới chỉ biết cảm nhận hoặc chơi âm nhạc theo bản năng. Có thể bạn sẽ mang John Lenon ra để so sánh, thần tượng âm nhạc của thế kỷ XX. Nhưng khoan, đừng quên rằng, trong ban nhạc Beatles, còn có Paul và George.

Tác giả trang web này cũng là một người mù nhạc. Ở Việt Nam, có một cây đàn, ôm lấy và chơi nhạc bằng trái tim và trực giác, đó đã là một điều đáng quý. Những làn điệu dân ca thuở ầu ơ mới lọt lòng hay môi trường âm nhạc tác động lên não bộ suốt một quá trình dài của tuổi nhận biết - có ảnh hưởng rất lớn đến thẩm mỹ âm nhạc sau này. Nhưng, cần đánh dấu ngay và luôn, âm nhạc thuần Việt rất thiên về hoa mỹ cho một số âm nhất định của các thang âm truyền thống. Đó là thứ âm nhạc thiên về giai điệu, thiên về hòa giai hơn là hòa âm. Vì sao? Đó là do ngôn ngữ mà ra. Tiếng Việt không có trọng âm trong một từ, thậm chí, trọng âm trong một câu, hay một đoạn chữ. Nếu bạn diễn đạt một câu văn Việt Ngữ thành tiếng, rồi nhấn mạnh ở các trọng âm, hoặc nuốt tiếng, nghe rất buồn cười . Rất tiếc, điều đó đang xảy ra với một phần của âm nhạc Việt hiện đại (ca khúc).

Ca khúc Việt cũng không thể thể Jazz hóa, vì một lý do rất đơn giản: Jazz là âm nhạc của người châu Phi kết hợp với hòa âm truyền thống châu Âu, trong ngôn ngữ tiếng nói của họ có nhiều nét tương đồng về âm tiết, trọng âm. Còn tiếng Việt thì sao? Thanh sắc bằng hỏi ngã nặng - tất cả những thứ đó - đòi hỏi một thời lượng nhất định để phát âm và lắng nghe. Gắn những âm thanh tiếng Việt vào một chuỗi thức của âm thanh có tiết nhịp phức tạp và nhanh nhảu, là một việc dường như không thể nào.

Ngày nay, một lượng lớn giới trẻ Việt, nói và nghe hiểu tiếng châu Âu thuần thục và lưu loát - đã là không còn là điều đáng ngạc nhiên. Suy ra, cũng không thể chối bỏ một điều - họ sẽ thích nhạc trẻ phương Tây, thứ có tiết tấu và di chuyển sắc thái nhanh hơn, công nghiệp hơn, tốn ít thời gian hơn.

Người da đen đã mang đến cho thế giới nhạc Jazz. Còn người da vàng, do đặc trưng đơn âm của ngôn ngữ, không thể a dua một cách máy móc. Tuy nhiên, giữa các nền văn hóa bao giờ cũng có khoảng hở để cho sự giao thoa hoạt động. Nếu bỏ qua tính chất tiết nhịp khá rời rạc, bản chất trọng âm không có hoặc nếu có thì cũng không thể thay đổi liên tục, nhạc Việt còn có khoảng hở nào để đi phối giống với văn minh của âm nhạc phương Tây?

Đó là một câu hỏi để ngỏ. Nhạc Việt có thăng hoa và hội nhập hay không, phụ thuộc vào tâm huyết của các thế hệ nhạc sỹ cận và hiện đại. Còn trong lúc chưa thấy họ ở đâu, (hay là bạn đã thấy họ?), chúng ta, thiết nghĩ, nên đào sâu và tìm hiểu hòa âm cổ điển châu Âu. Cổ, - nhưng chưa bao giờ là cũ.

Với tâm huyết đã bộc bạch, tác giả trang web mong muốn lục lọi di sản sách và tài liệu từ các nguồn khác nhau để tìm hiểu, đồng thời chia sẻ cho các bạn có cùng chung sở thích, đam mê. Vì hòa âm cổ điển châu Âu là một phần của một bộ môn nghệ thuật rất khó và hoàn toàn không có nguồn gốc liên quan đến văn hóa âm nhạc Việt Nam, trong quá trình dịch thuật sẽ không tránh khỏi rào cản ngôn ngữ, có nghĩa, có những thuật ngữ không thể nào dịch ra được tiếng Việt. Trong những trường hợp đó, tác giả sẽ cố gắng tìm một từ tiếng Anh tương ứng để các bạn có thể tra cứu thêm trong thế giới của Google!

Trong quá trình biên dịch, tác giả sẽ vô cùng cảm tạ những bình luận của các chuyên gia hay bậc thầy, nếu còn có những thiếu sót. Đồng thời, tác giả cũng khuyến khích các bạn đặt câu hỏi, hỏi vặn, bàn luận, để chúng ta hiểu vấn đề một cách khách quan hơn. Đừng ngại! Bản chất của âm nhạc, hay của bất kỳ một bộ môn nghệ thuật nào, đó cũng là trao đổi và truyền thông tin. Mặc dù, cách truyền tin của nghệ thuật là rất tinh tế, mềm mỏng, uyển chuyển và hài hòa. Xin cảm ơn quý độc giả!

MiukaFoto

11 Dec 2017


Cảm ơn bạn đã đọc. Hãy Đăng ký một tài khoản để nhận tin bài mới từ MiukaFoto. Thank you!


Các bài liên quan:


Hashtags:
ClassicalHarmony
 

Back to List

Bạn muốn để lại lời nhắn? Hãy đăng nhập nhé <3!