Hoạ sỹ nói thật, còn nhiếp ảnh gia nói dối, bởi vì trong thực tế, thời gian chưa bao giờ dừng lại.
François-Auguste-René Rodin 
(1840 - 1917)

ĐỐI XỨNG

Đau đầu lắm các bạn ạ. Quá giáo điều quá khô khan. Chả nhẽ cứ thấy S-line là đâm đầu vào chụp, mà không hiểu bản chất của nó? Thấy cái đẹp mà chỉ hiểu một nửa giá trị của sự ĐẸP, thì đến chết vẫn không gặp tiên cảnh. Thôi, chịu khó đọc ít nhất một lần trong đời ngáo ảnh!

👽

ĐỐI XỨNG TOÀN PHẦN VÀ TỪNG PHẦN

Trường hợp cận biên của cân bằng - đó là sự đối xứng toàn phần (đối xứng gương), khi một nửa hình ảnh đối gương với phần còn lại. Tổ chức đó làm giảm số lượng thông tin nhận thức xuống đúng hai lần: Chỉ cần nhìn một phần của bức ảnh là có thể biết chính xác phần còn lại có gì và sắp đặt thế nào.

Thái độ trước sự đối xứng cũng có đủ loại: từ thô thiển, vô vị, đến tinh tế trong quan niệm về một ý tưởng duy nhất mà "loài người trải qua nhiều thế kỷ đã cố hiểu và tạo dựng kỷ luật, cái đẹp và sự hoàn thiện" (Hermann Weyl).

Theo những điều đã rõ, cố gắng đạt đối xứng toàn phần đã mặc định sẵn trong bản chất con người và liên quan tới các sự đối lập: "trắng-đen", "ngày-đêm", "trái-phải", "trên-dưới" và v.v... Hơn nữa, thị giác con người, và bản thân con này hầu như là đối xứng.

Sự mập mờ của đối xứng là ở chỗ, nó có thể gây ra cảm giác đối diện trực tiếp: áp lực và tự do, thờ ơ và thoảng thốt.


Trong nhiếp ảnh khá ít khi gặp đối xứng gương, chẳng hạn ảnh kiến trúc có bóng trên mặt nước.

Nếu hiểu sự đối xứng như kết hợp giữa "đối xứng trong vị trí" và "bất đối xứng trong chi tiết", - thì hầu như tất cả các ảnh phẩm đều có bố cục đại loại như vậy. Xu hướng đối xứng còn tiềm ẩn trong bản thân khổ ảnh nằm ngang (hầu hết ảnh là nằm ngang). Cần làm cân bằng nửa trái và nửa phải của bố cục, "đôi cánh" của ảnh này đúng là thường có những nét tương đồng. Vậy là, sự kết hợp "đối xứng - bất đối xứng" lại chính là vai trò của sự đối xứng.

BỐ CỤC CÁI CÂN


Những người bắt đầu chơi ảnh thường đặt chủ thể vào chính giữa ảnh và chẳng quan tâm đến điều gì khác. Khi có nhu cầu đặt chủ thể lệch gần đến cạnh ảnh, thì đa số sẽ muốn cân bằng nó với phần còn lại theo nguyên lý "bên trái cái này - bên phải cái kia". Có lẽ, cứ 100 cái ảnh thì có đến 90 cái được chụp với cách sắp xếp đó. Và nếu vậy thì có vô vàn phương án, từ áp dụng tàn bạo chủ nghĩa hình thức "nàng thơ bên trái, cái bàn bên phải" cho đến những sự kết hợp rất hài hoà đầy ý nghĩa, tất cả phụ thuộc vào khẩu vị của người chụp và sự may mắn (hình 114, 115).


Liên kết như đã nói ở trên có thể gọi là cái cân, rõ ràng là nó gợi nghĩ đến cái cân. Cân - đó là cấu hình tiến tới đối xứng, là sự so sánh đặt cạnh nhau của hai cánh. Thường thì trong liên kết đó có ba phần tử: hai cái ở ngoại biên và một cái ở giữa. Khi đó các phần tử đặt ở hai đầu phải cân xứng nhau. Sự đối xứng được tuyên bố, tác phẩm đó đặc biệt cần thiết phải được làm cân bằng. Phần tử ở giữa sẽ đóng vai trò trục đối xứng, thường là trung lập, nhưng có thể liên quan bởi sự tương tự hoặc tương phản với các phần tử ngoại vi (hình 116, 117). Nhưng phần trung tâm không nhất thiết phải có, và hay gặp cái cân chỉ với hai đòn cánh (hình 118). Ví dụ về kết cấu cái cân là quyển sách hay quyển tạp chí đang mở trang, trục đối xứng sẽ là gáy sách.


Tiếp theo, còn có cả cái cân chỉ với một trung tâm thị giác (hình 119). Trong trường hợp này, khoảng không phía bên trái đối xứng với người đang ngồi, chứa đựng ý nghĩa, mắt ta sẽ đặc biệt xăm soi nó.


Nhưng điều đặc biệt chủ yếu của bố cục cái cân là ở chỗ, tác phẩm có tính phân tích, nó ép mắt quay đi quay lại để so sánh hai phần tử ngoại biên, tìm ra ở chúng những điểm tương tự hoặc tương phản và chắt lọc ý nghĩa từ đó.


Nếu bên trái là một ông, bên phải là một bà, bố cục cái cân sẽ so sánh họ, đánh giá, và cuối cùng sẽ làm quen họ với nhau (hình 120).

Cái cân thường có tính tổ chức cao hơn ở các ảnh nằm ngang và có đôi cánh đòn dài, bởi vì khi đó quan hệ đối xứng của đôi cánh được đẩy mạnh lên.

Quan hệ biểu hình của các trung tâm ngoại biên cái cân thay đổi từ tương đồng tuyệt đối cho đến tương phản không còn thuốc chữa. Áp dụng ngay điều đó cho quan hệ ý niệm giữa chúng, hoặc là hoà hợp (giống nhau), hoặc là đối nghịch (tương phản).
Nếu bên trái và bên phải của cân không có bất kì điểm nào chung, liên kết đó là hình thức, là bề mặt.
Nếu hai phần đó giống hệt nhau, làm ta nhớ tới các từ lặp như "đen-đen" hoặc "to-to", nó làm cho ý nghĩa được tăng cường. Khi đó nội dung cầm được tìm trong tương phản của điểm giữa và ngoại biên.
Phương án có ý nghĩa nhất của cái cân: sự biểu hình tương tự nhau của hai bên, nhưng đồng thời chúng lại tương phản nhau về ý niệm.
Có thể có những cái cân như là một phần tách biệt của một bố cục phức tạp.

Thú vị, các bố cục đối xứng một phần, có đôi ba chút nghiêng rời khỏi sự đối xứng của bên trái và bên phải - thường là ĐẸP hơn. Chúng không quá khô khan, không quá thiếu sức sống như đối xứng gương, nhưng cũng không quá hoang mang rõ rệt như bất đối xứng toàn tập. Những tác phẩm như thế yên tĩnh, lay động và cuộc sống trong đó không có tính bề mặt, mà ở dưới độ sâu được ẩn đi bởi các nhiễu hình. Mắt dần dần khám phá ra một loạt sự khác nhau, so sánh và phân tích, biến thành các ý niệm. Chu du theo bức tranh đó - sự thú vị thực sự.


Ví dụ, tác phẩm "Bữa tối cuối cùng" của Leonardo. Định dạng kéo dài theo chiều ngang làm mạnh mẽ tính tuần tự của bố cục, đây vừa là trình diễn, đồng thời vừa là kể chuyện (hình 121).

Bố cục như vậy cho phép kết nối tính kỷ luật với tính bay bổng, ghép đôi tính quy tắc cũng như tính đồng bộ với sự cởi mở không ép buộc, và ngoài tất cả các điều đã nói, một tác phẩm như thế đề xuất cho chúng ta trò chơi của cái đã xảy ra và cái đang được đợi.

122. Pavel Smertin

Khi hội tụ chừng đó sự đối lập của những "đối xứng - bất đối xứng" - sẽ sinh ra một thứ, hoặc là quái thai, hoặc là một tuyệt tác (hình 122).


Bố cục trong hình 123 bất cân xứng một phần. Hai cung tròn phía trên hơi dịch về bên trái, còn hình tròn đối xứng của chúng phía bên dưới - hơi dịch sang bên phải. Phương án đối xứng toàn tập của hình này rất khô khan và thiếu sức sống (hình 124).


Trong hình 125 là tu sỹ từ một bức tranh của Sezanne. Sự đối xứng tuyệt đối của phần tranh phía trên - đầu, mặt, vai, bắp tay và vai - rơi vào xung đột với sự bất đối xứng của thế hai bàn tay - chúng như là đang bất an, chứa đầy năng lượng. Nhưng đồng thời ở đây vẫn có phần tử tượng hình: hai bàn tay như hai cánh chim đang dang rộng.

Theo A. Lapin. “Photography as…”


16 Sep 2017


2

Cảm ơn bạn đã đọc. Hãy Đăng ký một tài khoản để nhận tin bài mới từ MiukaFoto. Thank you!




Hashtags:
Đối xứng
 

Back to List

Bạn muốn để lại lời nhắn? Hãy đăng nhập nhé <3!