Nghệ thuật cần rơi thẳng vào tâm hồn và trái tim, lờ đi quá cảnh vào lĩnh vực trí tuệ.
Ernst Ingmar Bergman 
(1918 - 2007)

NHÃN TRỌNG VÀ SỰ CẦN THIẾT CỦA LUẬT CÂN BẰNG

Để có sự cân bằng, cần những yếu tố nhận thức thị giác: màu sắc, kích thước, vị trí và độ ẩm - tất cả bốn thứ này gộp lại thành một khái niệm "nhãn trọng" (trọng lượng thị giác).

NHÃN TRỌNG

Trọng lượng của cấu phần tăng lên tỷ lệ thuận với khoảng cách từ nó đến đường thẳng đứng chia đôi khung ảnh. Điều này nhắc đến định luật đòn bẩy đã rõ trong vật lý (hình 94).


Vậy, khi xác định sự cân bằng của tranh ảnh có thể đơn giản hoá sự việc bằng cách sau: hãy cắt một hình tam giác bằng giấy đen và đặt nó vào phần giữa phía dưới của hình ảnh. Khi đó ta có một cái cân dùng để cân đong đo đếm hai nửa của hình ảnh, trái và phải (hình 95-97). Vậy, thực tế là ta đang đi tìm sự cân bằng giữa nửa trái và nửa phải của hình ảnh trong khung ảnh.


Có một thứ được "cho rằng" như sau: trong những điều kiện đồng nhất, vật to sẽ nặng hơn vật nhỏ (hình 98), vật đậm sẽ nặng hơn vật nhạt. Còn những vật trong suốt còn nhẹ hơn nữa (ví dụ mấy quả bóng bay xà phòng các cháu hay chơi ở Bờ Hồ). Chính xác như vậy, một số màu sắc cũng "nặng" hơn một số màu sắc khác. Ví dụ màu đỏ nặng hơn màu xanh da trời (hình 99).


Nhưng tình huống thường phức tạp hơn rất nhiều. Cần tính đến độ tương phản với phông nền. Khi đó thuật ngữ "nặng" và "nhẹ" mất ý nghĩa. Chẳng hạn, một hình tròn nhẹ nhưng nổi bật trên nền tối không thể so sánh với hình tròn nặng màu đen (hình 92).

Ngoài ra, người ta cho rằng, nhãn trọng còn phụ thuộc vào một thứ mà ta gọi là độ ẩm của vật thể. Nhãn trọng có thể khác xa với thực trọng (trọng lượng thực tế) - hình một người nhỏ xíu có thể vẫn cân bằng với một cái cây to (hình 100).


Nếu như trong một nhóm người sắc phục sáng xuất hiện một ai đó trong sắc phục tối, chính người đó theo độ tương phản so với những nhân vật xung quanh có trọng lượng nổi bật.

Một phần của hình tròn to là rất nhỏ, và sau đó thì to quá (hình 101, 102).


Khoảng trống giữa các hình tròn gây ra áp lực thị giác (hình 103).


Cuối cùng thì sự cân bằng được xác nhận bằng thị giác, xung đột biến mất (hình 104).


Còn một cấu phần quan trọng trong sự cân bằng - HƯỚNG. Đôi khi trong bản thân hình thù cũng có hướng ưu tiên, ví dụ, hình tam giác, hình nón, hình tự tháp.




Thậm chí một cành cây hay cả một cái cây cũng có hướng. Có hướng mạnh nhất là những vật thể đang chuyển động, cũng như hành vi chỉ tay hoặc hướng của cái nhìn từ mắt nhân vật. Để cân bằng một cấu phần X có tính hướng và tính động như thế, chỉ có thể bằng cách tạo ra khoảng trống tại nơi mà X đang hướng tới hoặc tiến tới (hình 105-106, 107-108, 109-110).

Khoảng trống bằng cách nào đó cân bằng và xoa dịu áp lực.

Cũng bằng cách đó, trong một số trường hợp ta phá vỡ sự cân bằng nguyên thuỷ (sự trùng khớp của trọng tâm nhóm hình thù với tâm của khung ảnh) để... đạt được sự cân bằng về nhãn trọng.


Nhiệm vụ chính mà tác giả đã đặt ra là cấu dịch bức ảnh, - sự cân bằng của những mảng đen. Trong nhiều trường hợp, sự chính xác mới làm nên sự cân bằng trong khung (Hình 103).

SỰ CẦN THIẾT CỦA LUẬT CÂN BẰNG

Rõ ràng, sự cố gắng đạt thế cân bằng, đạt hệ công lực, hoặc hệ ham muốn giằng co, - là bản năng của loài người. Ở các hoạ sỹ, cảm giác này còn trầm trọng hơn. Và vì thế, sự cân bằng là một trong những phương tiện cơ bản để biến hình ảnh thành hài hoà. Sự cân bằng làm tăng cường tính đơn giản và tính rõ ràng của tác phẩm.

"...Sự cân bằng - đó là sự sắp xếp các cấu phần của tác phẩm sao cho mỗi một vật thể trong tác phẩm đều ở vị trí ổn định, ví dụ, giống như quả Bi-A đã chui vào lỗ. Các dữ kiện như hình thù, hướng, vị trí - trong một tác phẩm đã đã được cân - quy định lẫn nhau. Khi đó có vẻ như, không có bất kì thay đổi nào là khả thi, và trong tổng thể, tác phẩm được thấy là "cần thiết" cho mỗi một cấu phần. Một bố cục không cân diễn xuất như là một sự tình cờ, tạm bợ, và, suy ra, không hợp lý. (...) Nếu xuất hiện yêu cầu thay đổi, sự cố định của tác phẩm sẽ trở thành xung nhiễu để tiếp nhận nó. Sự vô định tạm thời tạo ra lý do cho cảm giác bệnh hoạn của một thời điểm đã dừng lại" (Rudolf Arnheim). ✅

Vậy, sự cân bằng - đó là vấn đề đặc tính trong xắp đặt bền vững của một, hai hoặc cả dàn nhạc hình thù trong khung hình. Và, vấn đề đó liên quan tới khung ảnh, và chỉ với khung ảnh như với một hình thù và như với biên giới của hình ảnh.

Cần đánh dấu lần nữa một điều quan trọng: sự cân bằng là cảm nhận biểu hình của chính hệ thống "mắt cộng não". Không thể có bất kì một phương pháp nào khác để xác nhận sự cân bằng. Chính thế nên việc thường xuyên luyện tập thị giác là điều rất quan trọng.


Cũng cần nhắc lại, trong một số trường hợp chúng ta chối bỏ sự cân bằng để đạt mục đích biểu cảm. Ví dụ hình 112, 113. Trong nguyên tác thì sự cân bằng đơn thuần, tất nhiên là không có. Tuy nhiên, nếu bỏ đi những phần lớn của bóng đổ, chúng ta đã tước bỏ biểu cảm chủ yếu của bức ảnh - cảm giác kéo gỗ nặng nhọc của những công nhân.

15 Sep 2017


Cảm ơn bạn đã đọc. Hãy Đăng ký một tài khoản để nhận tin bài mới từ MiukaFoto. Thank you!




Hashtags:
Cân bằng
 

Back to List

Bạn muốn để lại lời nhắn? Hãy đăng nhập nhé <3!