Nhiếp ảnh gia, như một cây xương rồng, lớn lên rất chậm. Không được quá tay tưới cho nó, nếu không nó sẽ chết héo.
Aleksandr Lapin 
(1945 - 2012)

CÂN BẰNG

Bài này đọc hơi khô khan, không còn cảm giác kéo đẩy xa gần như bài trước nữa. Cũng không còn ảo ảnh mang tính tâm linh làm ta đẫm dòng suy tưởng vào độ sâu của vũ trụ và thấy mình quá nhỏ bé theo trục z. Nhưng, nếu bạn là người mê mỹ thuật, say chụp ảnh và ngáo ảnh phim, - tôi tin bạn sẽ đọc hết nó một cách kiên nhẫn. Thôi bắt đầu nhé!...

CÂN BẰNG THỊ GIÁC

Chỉ cần một cái nhìn tới hình 81 là có thể kết luận: cái đĩa đen có gì đó không ổn, nó cảm thấy hoang mang trong vị trí này và đang cố gắng di chuyển tới chỗ khác yên tĩnh hơn, dễ chịu hơn trong hình vuông (dễ chịu không phải với chính nó, mà với mắt ta).


Vị trí trong hình 82 còn khốn đốn hơn, bây giờ cái đĩa như bị co ép, bị căng cứng.


Điều quan trọng cần đánh dấu, nhất trí này được đưa ra trên nền tảng của "thị giác", chứ không phải của "não bộ". Mắt ngay lập tức cảm thấy có gì đó sai sai, căng thẳng trong sự sắp sếp của hình vuông và đĩa tròn.

"...Mỗi hành vi của nhận thức là một phán đoán trực quan. Đôi khi người ta nghĩ rằng, sự phán đoán là sự độc đoán của trí tuệ. Nhưng phán đoán trực quan không là kết quả của hành vi trí tuệ (cái X), vì cái X này xảy ra khi quá trình nhận thức đã kết thúc. Phán đoán trực quan - đó là những thành phần trực tiếp cần thiết của bản thân hình vi nhận thức. Việc nhìn thấy cái đĩa bị đặt lệch giữa, hiển nhiên là một phần nội tâm đang tồn tại của thị giác.
Bởi vì áp lực là có lượng và có hướng, nó có thể được nhận diện như "lực tâm lí" (Rudolf Arnheim).

Trung tâm của hình vuông - là một điểm không được thể hiện trên hình vẽ, nhưng nó lại là một phần kết cấu. Vị trí "tốt" chỉ có một - đĩa đen đặt ở trung tâm hình vuông (hình 83). Tại trung tâm, tất cả các lực sẽ có trạng thái cân bằng, và cuối cùng thì đĩa đen cũng hài lòng. Xác định điều này có thể bằng hai cách: hoặc dịch chuyển cái đĩa trong hình vuông, hoặc dịch hình vuông (khung ảnh) theo cái đĩa.


Sự cân bằng - vị trí bền vững của hình thù cô đơn trong khung ảnh - kết quả tương hỗ của hình thù này với khung ảnh (hình 84). Trong đó, khung ảnh diễn xuất như một hình thù cụ thể, nó có kích thước và định dạng.


"Mô hình của thị giác không là một cái gì khác, nó chỉ là các phần tử được võng mạc tiếp nhận... Tất cả các mô hình đều động đậy" (Rudolf Arnheim).

Nếu chúng ta đặt hai cái đĩa vào trong một hình vuông (hình 85), khi đó không chỉ có hình vuông tương tác với mỗi đĩa, mà cả các đĩa với nhau. có thể tìm ra vị trí cân bằng, ví dụ như hình 86.


Cũng y như thế, mọi hình thù đặt trong khung ảnh, không những tương tác với nhau, mà còn với chính khung ảnh. Tất cả các thành viên trong khung ảnh cần phải được sắp đặt sao cho kết quả nhận được có hiệu ứng cân bằng. Tất nhiên, kể cả luật này không phải lúc nào cũng là tổng quát. Trong một số trường hợp, ta cố tình đập phá sự cân bằng thị giác để đạt được một hiệu ứng đã được xác định trước.

Sự vắng mặt của cân bằng được tiếp nhận như xung đột, còn sự hiện diện của cân bằng như tháo gỡ xung đột đó, như là sự thương lượng của các lực bên trong nhận thức

Vậy, sự cân bằng sẽ xuất hiện như kết quả tương chiến giữa hai hoặc nhiều cấu phần với khung ảnh. Từ đây suy ra, thứ nhất, nếu như không có khung, và các mảng được sắp đặt trên một bề mặt vô hạn, khi đó nói về sự cân bằng là vô nghĩa. Và thứ hai, tổ hợp của các mảng sẽ là cân bằng trong một vị trí của khung và sẽ không cân bằng với một vị trí khác của khung. Dịch chuyển một cái khung lớn theo chiều ngang, chúng ta sẽ đạt được sự cân bằng sắp xếp của các vật trong khung (hình 87).


Sự cân bằng vật lý thực tại và sự cân bằng thị giác thường không giống nhau. Ảnh co gấp của một vận động viên đang nhảy xa có thể là cân bằng về thị giác, nhưng nếu nói về sự cân bằng thực tế vào thời điểm đó là bất khả ngôn.

Sự cố gắng đạt tới cân bằng được gây ra bởi ý muốn vô thức của chúng ta tìm ra trong tổ hợp mảng một tổ chức cần thiết cho nhận thức thoải mái, một tổ chức rõ ràng và, trước hết, ổn định, có nghĩa là không tình cờ. Các cấu phần bị kẹp tại chỗ của mình, không một cái nào thể hiện í muốn được thay đổi chỗ mình đang đứng sang một chỗ khác ổn định hơn - và đó chính là sự cân bằng mà mắt cần có.


Ở đó, sự cân bằng - chỉ là bước đầu tiên để tiến tới tổ chức như đã nói. Các cấu phần có thể loại bỏ một sự đồng thuận nào đó. Và thế là cả cái anh bạn "bất đồng thuận" này cũng đòi hỏi được làm cân bằng (hình 88, 89).

Ổn định nhất trong các thể loại ổn định, tất nhiên, là sự sắp đặt đối xứng của hai mảng giống hệt nhau trong khung hình.
Khù khoằm, còn trong trường hợp một kết cấu X của các cấu phần có hình dạng, sắc độ hoặc kích thước khác nhau, thì sự cân bằng - phương tiện duy nhất để chí ít bằng cách nào đó sắp đặt X, để X đạt được sự ổn định, để X không bị nhầm thành một tổ hợp tình cờ của các phần liên kết và để X có thể tồn tại được trong khung ảnh như một thể thống nhất của thành quả.
Vậy, có thể nói, rằng sự cân bằng - cái giá phải trả để chối bỏ sự đối xứng.

Lại tra tấn não tiếp nhé: "Không có bất kì một phương pháp hợp lí nào là thuận tiện hơn trực giác về sự cân bằng mà con mắt của loài người có được" (Rudolf Arnheim).

Cũng giống như các hình thể vật lý, tất cả các hình dạng thị giác sở hữu đường biên giới (một mảng hoặc một nhóm mảng) đều có TRỌNG TÂM. Chữ viết hoa mà bạn vừa lướt mắt qua (TRỌNG TÂM) có thể đạt được bằng cách xê dịch khung ảnh dựa vào hình dạng đã nói sao cho tâm của khung ảnh trùng khít vào hai chữ hoa đó. Trong nhiều trường hợp, điều này cũng được hỗ trợ bởi sự cân bằng của hình dạng nằm trong khung (hình 90).


Cần phải đính chính rằng, đạt được sự cân bằng theo chiều ngang - không có nghĩa là bạn đã thành công theo chiều thẳng đứng. Sự cân bằng theo chiều đứng có một thế giới khác liên quan tới trọng trường trái đất. Khi bạn sống trong í nghĩa đó, một tổ hợp hình mảng bất kì (X) đều có PHÍA TRÊN và PHÍA DƯỚI, sẽ được làm cho cân bằng bởi-và-chỉ-bởi vị trí của X.

Phần phía dưới của tổ hợp thường là "nặng" hơn, vì thế trong tạp chí, hoạ báo hoặc TRIỂN LÃM ẢNH, các bức ảnh sáng trắng thường được đặt cao hơn các bức ảnh tối đen, chứ không phải ngược lại (hình 91).


Thật là dã man nếu đặt người đàn ông lên trên bạn khiêu vũ của mình, có cảm giác như anh ta sắp đè bẹp cô bạn (hình 92). Và sau đây mọi thứ lại bình thường, họ đơn giản là đang nhẩy múa hân hoan (hình 93).



Trong một số trường hợp hãn hữu, khi sự cân bằng đạt được cả theo chiều ngang và chiều thẳng đứng (và khi các chỉ định trên dưới như trời đất không xuất hiện), tổ hợp sẽ ổn định tại mọi vị trí của mình. Bức tranh hay bức ảnh đó có thể treo trên tường tuỳ ý, từ đầu tới chân hoặc quay ngang. Đó có thể là những bức tranh hoặc ảnh trừu tượng được xây dựng từ đỉnh điểm.

Bài sau sẽ nói đến NHÃN TRỌNG và sự cần thiết của luật CÂN BẰNG.

14 Sep 2017


Cảm ơn bạn đã đọc. Hãy Đăng ký một tài khoản để nhận tin bài mới từ MiukaFoto. Thank you!




Back to List

Bạn muốn để lại lời nhắn? Hãy đăng nhập nhé <3!