Vấn đề nghệ thuật được chia làm ba phần: cái mà tác giả muốn thể hiện, cái mà tác giả biết thể hiện, và cái mà anh ta đã thể hiện nhưng lại ngoài ý muốn.
Sergei Dovlatov 
(1941 - 1990)



ĐI TÌM SỰ HÀI HÒA CỦA MÀU SẮC

Các màu sắc nói chuyện với nhau như thế nào? Hầu hết các chuyên gia về màu sắc đã phải đối diện với điều này như một vấn đề hóc búa: những màu nào đi với nhau mới gọi là hài hòa? Họ đã thử xác định các nhóm màu sao cho trong đó tất cả được pha trộn thuận tiện và vừa ý. Đơn thuốc của họ bắt nguồn từ những cố gắng phân loại tất cả các giá trị màu vào một hệ thống tiêu chuẩn khách quan. Những hệ thống sớm nhất trong số đó là hai chiều, miêu tả tuần tự và một số quan hệ của màu sắc bằng một đường tròn hay một hình đa giác. Sau này, khi người ta nhận thấy một màu được xác định bằng ít nhất một sắc thể ba chiều, bao gồm HUE (góc màu), SATURATION (độ bão hoà) và LIGHTNESS (độ sáng), thì các mô hình ba chiều đã lộ diện.


CÁC CẶP BÙ TRỪ TẠO SINH

Nếu bạn đọc còn đồng hành với tôi, tôi sẽ mạn phép chỉ ra rằng, bởi vì phép cộng và phép trừ là các quá trình khác hẳn nhau, chúng liên quan đến các điều kiện khác nhau cho sự bổ sung màu (complementarity). Khi sự khác biệt này bị bỏ qua, người ta dễ dàng nhầm lẫn trong giả định hoặc bị bối rối bởi những mâu thuẫn mười mươi giữa các mệnh đề mà thực ra đang đề cập tới các sự thật khác nhau. Trong một bài báo đáng chú ý về kỹ thuật của trường phái ấn tượng (The Technique of impressionism), J. Carson Webster đã ghi điểm cho một niềm tin phổ biến rộng nhưng lại nhầm lẫn khi cho rằng, những hoạ sỹ này nhận được hiệu ứng của xanh lá cây sáng màu bằng cách đặt các chấm màu lam và vàng cạnh nhau (hình h.1A) như thể chúng bị «nấu chảy» trong mắt người nhìn. Webster nhận ra rằng, các ấn tượng gia đó đã không làm gì cả, chỉ đơn giản là các vị trí kề nhau của lam và vàng sẽ sinh ra hiệu ứng cộng màu của trắng hoặc xám (hình h.1B). Chỉ khi trộn các sắc tố lam và vàng thì người ta mới có thể nhận được màu xanh lá cây.


MÀU SẮC DIỄN RA THẾ NÀO

Ở đây không cần thiết phải miêu tả cặn kẽ các nguyên tắc quang học và sinh lý thần kinh học, mà dựa vào đó, nhận thức về màu sắc đã từng được giải thích trong quá khứ và đang được trình bày ngày hôm nay. Tuy nhiên, một số đặc điểm chung, hữu ích để làm rõ tính cách tổng quát của hiện tượng màu sắc, có thể bị coi nhẹ khi một sinh viên nghệ thuật đang cố gắng tìm ra con đường của mình vượt qua rào cản của các vấn đề kỹ thuật liên quan đến các hạt nguyên tử và các bước sóng, các tế bào hình nón và hình que, các loại ánh sáng và các sắc tố. Hơn nữa, một số khái niệm chìa khoá nhất định đã từng được trình bày rộng rãi theo cách dễ gây hiểu lầm.


SHAPE AND COLOR

Nói một cách nghiêm túc, toàn bộ bề ngoài trực quan đang vay mượn sự tồn tại của mình từ độ sáng và màu sắc. Các ranh giới xác định hình dáng của đối tượng tiếp nhận năng lực của mắt để phân biệt các khu vực có độ sáng và màu sắc khác nhau. Điều đó cũng đúng chỗ cả các đường nét định nghĩa hình dạng trong các bức vẽ; chúng được nhìn thấy chỉ khi màu mực khác màu giấy. Tuy nhiên, chúng ta có thể nói về hình dạng và màu sắc như một hiện tượng tách biệt. Một cái đĩa màu xanh lá cây trên một nền màu vàng cũng chỉ tròn như một cái đĩa đỏ trên nền xanh lam, và một hình tam giác màu đen cũng chỉ đen như một hình vuông đen.


TỪ ÁNH SÁNG ĐẾN MÀU SẮC

Nếu đúng chó và mèo không nhìn thấy màu sắc, chúng sẽ có gì khác? Một điều chúng ta có thể tin chắc: sự mù màu sẽ tước đoạt khỏi chúng một phương tiện phân biệt hiệu quả nhất. Một quả bóng đang lăn trên bãi cỏ có thể được phát hiện ôm bắt chắc chắn hơn nếu nó được xác định không những bằng chuyển động, hình dạng, cấu tạo, và có thể, độ sáng, mà còn bằng màu đỏ rực tách biệt nó ra khỏi nền cỏ xanh. Ngoài ra, có thể, một số muông thú nhìn được màu sắc, cũng có ấn tượng với chất lượng sống động đầy năng lượng, thứ giúp chúng ta phân biệt thế giới muôn màu và thế giới đơn sắc.


MỌI NGHỆ THUẬT ĐỀU LÀ TƯỢNG TRƯNG

Chúng ta sẽ cố gắng chứng minh rằng, không có lý do gì để chấp nhận sự diễn giải về các biểu tượng nghệ thuật của một số thuyết gia phân tâm học. Trong các nghiên cứu của họ, trước hết chúng ta phát hiện ra nỗ lực diễn giải đối tượng mỹ thuật như hình ảnh tượng trưng cho các bộ phận sinh dục nam hoặc nữ. Những ví dụ kì dị nhất có trong cuốn sách của G. W. Gгоddeсk «Con người như biểu tượng»¹. Ông ta cho rằng, chẳng hạn, các tư thế người trong tác phẩm của Rembrandt «Bài giảng giải phẫu học của bác sỹ Nicolaes Tulp», nếu xem chúng theo một thứ tự từ hậu cảnh về tiền cảnh, cũng như các tư thế trong nhóm tượng «Laocoön và các con của Ngài», nếu xem chúng bắt đầu từ nhóm bên phải và kết thúc ở nhóm bên trái, là hình ảnh của dương vật trong các trạng thái bị kích thích và thả lỏng. Sự phản đối thường thấy nhất chống lại ý nghĩ đó sẽ phàn nàn về tính đơn phương của diễn giải này, tính một chiều được thể hiện trong việc chấp nhận tình dục là thứ quan trọng và cơ bản nhất của đời người, mà tất cả đều quy chiếu tới đó một cách tự phát. Các nhà tâm lý đã chỉ ra rằng, luận điểm đó không phải là thứ được chứng minh. Trong trường hợp tốt nhất, lý luận này chỉ đúng đối với những nhân tố cá biệt bị rối loạn tâm thần hoặc thậm chí đối với các thời kì văn hoá cố định, khi «Tình dục quá độ chồng chéo lên mọi giới hạn». Như một thái độ trước điều đó, Carl Gustav Jung đã nhận ra: «Ai cũng biết rõ rằng, khi răng bị đau nhức nhối thì ta chỉ có thể nghĩ về răng và chẳng có mối quan tâm nào hơn nữa»².


TƯỚNG MẠO CỦA TẠO HOÁ

Bản chất của một tác phẩm mĩ thuật được tóm gọn lại ở điều gì bộc lộ trong chính mô hình nhận thức thị giác. Sự biểu cảm, suy ra, là vốn có không những ở các cơ thể sống sở hữu ý thức. Vách đá, rặng liễu, hoàng hôn, tường nứt, lá rung, mạch nước, đường nét, màu sắc, vũ điệu trừu tượng trên màn ảnh rộng cũng sở hữu vô vàn biểu cảm như cơ thể người, và bởi vậy đã được các hoạ sỹ sử dụng thành công như nhau. Đôi khi thậm chí chúng có ích cho họ hơn, bởi vì cơ thể người là một mô hình đặc biệt phức tạp và khá khó để quy về các chuyển động và hình dạng đơn giản mang theo uy lực khó cưỡng của biểu cảm. Thêm nữa, cơ thể người có liên quan đến các suy kết không được nhận thức bằng thị giác. Hình thù của con người không phải là phương tiện dễ nhất, mà là khó nhất của biểu cảm mĩ thuật.



More:



NHỮNG DẠNG THỨC CƠ BẢN CỦA HỢP ÂM

Những gì có trong đầu óc của chúng ta về khái niệm hợp âm, có lẽ, đã thuộc về một thời đã qua — thời hoàng kim của âm nhạc cổ điển châu Âu. Hệ hợp âm của các thế kỷ đầu 2, có nghĩa XX, XXI... cần được xem xét trong một đề tài chuyên biệt, chẳng hạn, hãy đọc «Dẫn thuyết về hoà âm hiện đại» của N. S. Gulyanitskaya.


VÒNG QUÃNG NĂM BÍ ẨN

Vòng quãng năm của các âm điệu (hay vòng kvarto-kvint) – đó là một sơ đồ được các nhạc sỹ sử dụng để giao diện hóa các quan hệ giữa các âm điệu (giọng). Nói cách khác, đó là một phương pháp thuận tiện để tổ chức mười hai nốt nhạc của gam cromatic.



NHẠC TRÊN BOONG TÀU ĐANG RÉO RẮT

Lời bài hát khiến tôi nhớ lại câu chuyện mơ hồ về những sỹ quan thủy thủ tàu viễn dương. Họ lênh đênh trên biển cả hàng năm trời. Và mỗi dịp cập bến là một dịp cặp bồ. Tất cả đã và đang trôi qua trong nhịp đời hối hả của những buồn vui lẫn lộn. Bao nhiêu cô gái đang có chung tâm trạng réo rắt này?


PHÍA SAU LƯNG NƯỚC NGA

Nước Nga đón tôi bằng một xi lanh hút máu 45ml ở sân bay, làm thằng bé 45kg suýt ngất. Không sao, cô y tá xinh đẹp cho thằng bé ngửi bông tẩm sam-ma-gôn (rượu nút lá chuối của xứ đó), nó tỉnh lại tức thì.